'Ze was mijn mooie dochtertje'

Begrafenis voor doodgeboren baby wordt steeds gewoner

Kinderen die na een zwangerschap van minder dan 24 weken dood worden geboren, vallen niet onder de Wet op de Lijkbezorging. Toch beslissen ouders steeds vaker om ze te begraven of te cremeren. Een uitvaart helpt hen bij het verwerken van het verlies van hun kindje.

door Edine Wijnands

DEN HAAG - Sam was bijna achttien weken oud toen ze dood werd geboren. Een minuscuul klein mensje. Maar helemaal compleet: met teentjes en vingernageltjes. 'Prachtig was ze', zegt haar moeder Louise.

Louise wist dat ze zou bevallen van een dood kindje. Ze had er zich op voorbereid. Samen met haar man en haar oudste dochtertje had ze thuis een mandje voor de baby gemaakt. Zodat ze iets persoonlijks hadden voor Sam.
Toch aarzelde Louise even na de geboorte. 'In het ziekenhuis drongen ze er op aan dat ik Sam zou zien, en zou vasthouden. Een fractie van een seconde durfde ik niet. Bang voor hoe ze er uitzag. Achteraf ben ik blij dat ik het wel heb gedaan. 'Sam was niet eng, integendeel. 'Ze was mijn mooie dochtertje. Het kindje dat weken in mijn buik had gezeten. Van wie ik intens was gaan houden.'
Een meisje dat je niet zomaar aan haar lot overlaat. 'Ik wilde het bij me houden. Alles voor haar doen, wat in mijn macht lag. We hebben haar meegenomen. Ze is een paar dagen thuis geweest. Dat voelde goed. Ze was bij ons. Bij haar ouders, haar zus. We hebben rustig en mooi afscheid van haar kunnen nemen.'

Ongebruikelijk

Tot een jaar of tien geleden was het hoogst ongebruikelijk om afscheid van zo'n klein kindje te nemen, zegt Cornelieke Piets van de Wending, een bedrijf dat zich heeft gespecialiseerd in de uitvaartverzorging van kinderen.
'Kinderen jonger dan 24 weken bleven meestal achter in het ziekenhuis.'De lichaampjes werden meegegeven met het ziekenhuisafval, weten ze bij de stichting Lieve Engeltjes, een lotgenotengroep voor ouders die een kind verloren.'Het werd niet erkend als een echt kindje', verteld Annemieke van der Sterren van de Landelijke Stichting Rouwbegeleiding (LSR). 'In het ziekenhuis werd er snel een handdoek over gegooid, waarna het werd weggevoerd. De moeder kreeg het kindje niet te zien.'
Die moeders kregen er in hun latere leven last van dat zij nooit afscheid hadden kunnen nemen. 'Zij droegen het verdriet met zich mee. Bleven eraan denken: bij elke geboorte, op verjaardagen, bij elke datum die hen aan hun dode kindje deed denken. Ze hadden geen plek om te rouwen. Geen aandenken. Geen erkenning van hun verdriet.'

Nabestaanden willen graag bijzondere dingen plaatsen op een kindergraf.
Foto: GPD

Gevoeld

En dat terwijl ze het kindje hadden gevoeld. Ze hadden zich voorbereid op de komst, zich er emotioneel mee verbonden. 'Moeders hebben iets met het vruchtje dat in hun groeit', zegt Van der Sterren.'Het is heel ingrijpend het te verliezen. Het is goed om er afscheid van te nemen, het zo een plekje te gunnen.'Zo erken je dat het heeft bestaan. Het maakt dat je verder kunt met het leven.
Het is een gevoel dat de afgelopen jaren steeds meer wordt onderkend. Ook in ziekenhuizen. Vrijwel allemaal maken die, vlak na de geboorte, een foto van het dode kind. Zodat ouders, ook als zij het aanvankelijk niet durden te zien, altijd een tasbare herinnering kunnen hebben. Ziekenhuizen geven tegenwoordig vaak een keuze. Willen ouders het kind meenemen om te beraven of te cremeren? Of hebben ze liever dat het achterblijft in het ziekenhuis? Een groeiend aantal ouders kiest voor het eerste.
Dat merken ze bij Lieve Engeltjes, maar ook bij het Urnencentrum Nederland in Schoonhoven. 'Een jaar of drie geleden kregen wij ongeveer eens per maand het verzoek binnen om een urn te leveren voor de crematie van een te vroeg geboren kindje. Nu wordt er tussen de 15 en 20 keer per maand om gevraagd.'
Ook uitvaartorganisaties als De Wending en Dela zien een toenemende vraag naar uitvaarten voor kinderen van nog geen 24 weken. Zij menen dat het een goede ontwikkeling is. 'Het taboe wordt doorbroken. Mensen mogen rouwen bij een afgebroken zwangerschap.
'Louise en haar man hebben hun dochtertje gecremeerd.'De as hebben we uitgestrooid over een speciale vlinderweide. We hebben een plekje waar we heen kunnen om haar te herdenken. Dat is fijn. Door haar een mooie uitvaart te geven, hebben we voor haar gedaan wat we konden doen. Dat voelt goed. Het maakt dat we eerder vrede kunnen hebben met het verlies.'

Uitvaartbedrijf De Wending heeft zich gespecialiseerd in uitvaartverzorging van kinderen.
Foto: GPD/Mieke Geurts

Kindje in eigen tuin begraven mag ook

Kinderen zijn met ongeveer 26 weken levensvatbaar. De Wet op de Lijkbezorging bepaalt dat wie na een zwangerschap van 24 weken sterft, moet worden begraven of gecremeerd. Wordt een kind eerder geboren, dan is het aan de ouders om te beslissen wat er met het lichaampje gebeurt. Zij mogen het begraven of cremeren.
De meeste uitvaartcentra zijn daar inmiddels op ingespeeld. Ouders moeten wel een Akte van Overlijden hebben van de arts. In sommige gemeenten mag het kindje in en uit het bevolkingsregister worden geschreven. Het heeft dan wettelijk bestaan. In een trouwboekje bijschrijven mag altijd. Omdat het kind buiten de wet valt, mag het langer dan vijf dagen worden opgebaard. Ook mag het in de tuin worden begraven. Bij verschillende uitvaartbedrijven zijn inmiddels speciale kistjes, mandjes en gedenkstenen te koop voor te vroeg geboren kinderen.
Meer info: www. verliesverwerken.nl en www.lieve-engeltjes.nl

Dit artikel is gelezen in: De Zwolse Courant, 13 augustus 2005