Nieuwsbrief Lieve Engeltjes Nummer 7, maart 2003

Informatie rondom GBS-besmetting bij baby's

Zoals veel mensen ben ik ook een draagster van de Groep-B-Streptokokken-bacterie. Voor mij had het als gevolg dat mijn oudste dochter met 31 weken geboren werd en ze daarna heeft moeten vechten voor haar leventje. Bovendien kreeg ik meteen een medische stempel gedrukt op mijn drie daaropvolgende zwangerschappen, om te voorkomen dat de bacterie ongemerkt zijn gang weer kon gaan. Extra kweekjes werden afgenomen en tijdens de bevalling kreeg ik een infuus met antibiotica om de kans op besmetting zo klein mogelijk te maken. Vervolgens werden mijn kinderen voor minimaal 48 uur op de kinderafdeling van het ziekenhuis geplaatst omdat bij besmetting de ziekte doorgaans binnen 48 uur na de bevalling de kop op steekt. Pas in mijn derde zwangerschap kwam ik te weten wat GBS nou eigenlijk betekent en hoe hard mijn oudste dochter heeft gevochten. Gelukkig heeft zij de strijd gewonnen maar velen van ons weten dat het helaas niet altijd goed afloopt. Omdat er eigenlijk maar weinig over bekend is volgt hier aansluitend een artikel van Angelique Onderwater waarin zij omschrijft wat GBS is en wat het kan doen.

Monique Koppers
Redactiecommissie Lieve Engeltjes

Dit artikel gaat over één van de oorzaken van het (ernstig) ziek worden van pasgeborenen en het zelfs overlijden van kinderen: Groep B-streptokokken (GBS).

In Nederland vinden jaarlijks ongeveer 200.000 bevallingen plaats. In de meeste gevallen verlopen bevalling en de ontwikkeling van pasgeborenen goed. Velen van u weten echter dat dit niet altijd zo is.

Van alle vrouwen in Nederland is 15 tot 20% (mogelijk ongemerkt) draagster van de GBS-bacterie. Deze bacterie is een onschuldige bewoner van het darmkanaal. Van daaruit kan de GBS-bacterie een blaasontsteking veroorzaken.

Van de 200.000 zwangere vrouwen zijn dus ongeveer 35.000 tot 40.000 vrouwen draagster van de GBS- bacterie. Zij kunnen dus hun baby tijdens de geboorte besmetten. Verreweg de meeste kinderen die bij hun geboorte besmet worden, hebben daar echter totaal geen last van. Van de pasgeborenen worden 250 tot 300 kinderen per jaar hierdoor wel ziek, tot zelfs ernstig ziek. De meest voorkomende ziekten zijn longontsteking, bloedinfectie en hersenvliesontsteking, eventueel in onderlinge combinatie. De GBS-bacterie reageert goed op diverse antibiotica. De sterfte aan de door de GBS-bacterie veroorzaakte ziekte is echter toch hoog, gemiddeld ongeveer 5%.

Een kind kan tijdens en na de bevalling besmet worden. Vantevoren weet je niet of een baby besmet raakt en mogelijk ernstig ziek. Bij de barende vrouw en bij de pasgeborene kunnen een aantal symptomen herkend worden, die wijzen op een mogelijke besmetting met de GBS-bacterie. Het is voor de verloskundige, verpleegkundige en kraamverzorgende van belang deze symptomen te erkennen, herkennen en er naar te handelen.

De meest opvallende symptomen bij een besmette baby zijn:

koorts of ondertemperatuur;
kreunen of snel ademhalen;
ademstilstanden;
een bleke grauwe kleur;
een slechte algemene conditie;
apathisch of slap;
slecht drinken of spugen;
geprikkeld en overstrekt;
puntvormige bloedinkjes op de huid, blauwe stipjes of vochtophopingen.

Andere aanwijzingen dat er sprake kan zijn van een GBS-besmetting zijn:

de moeder heeft koorts tijdens de bevalling;
meconium in het vruchtwater;
langer dan 18 uur gebroken vliezen;
de moeder heeft (meerdere keren) blaasontsteking gehad.

Bij ziekteverschijnselen bij de baby is het zaak dat de barende vrouw en de pasgeborene zo spoedig mogelijk worden opgenomen in het ziekenhuis. Hier kan onder andere gerichte antibiotica worden toegediend. In ongeveer 15 gevallen per jaar wordt deze behandeling dus te laat gestart of is niet voldoende aangeslagen en overlijdt de pasgeborene.

In Nederland bestaat sinds 1998 een protocol met betrekking tot preventie van GBS. Dit is geschreven door de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. Dit protocol geeft richtlijnen aan, in geval van aanwezigheid van de GBS-bacterie.

Sinds 1999 bestaat de Stichting OGBS (Ouders Groep B Streptokokkenpatiënten). Dit is een oudervereniging welke als doel heeft het informeren en ondersteunen van (aanstaande) ouders en professionals rondom pasgeborenen. We bieden lotgenotencontact middels een nieuwsbrief, een jaarlijkse informatiedag, een telefonische hulplijn (voor ouders én professionals) en we geven lezingen aan (aankomende) kraamverzorgenden.

We bemerken dat GBS en de gevolgen daarvan, onder de professionals in de gezondheidszorg nog te weinig bekend is. Dit terwijl het ziektebeeld een heel snel verloop kan hebben en een juiste behandeling voor handen is. Voor ouders biedt de Stichting relevante informatie voor bijvoorbeeld een volgende zwangerschap na een ervaring met GBS. Ouders vinden ook herkenning van hun verhaal en ervaren dat als steunend. Het gaat hierbij om ouders die een kindje hebben verloren aan de gevolgen van een GBS-besmetting, om ouders waarbij het kind (mogelijk) ontwikkelingsproblemen heeft en om ouders waarbij het kind zich 'normaal' ontwikkelt.

Al onze activiteiten worden gedraaid door vrijwillig actieve leden van de Stichting. Voor meer informatie over GBS of de stichting OGBS kunt bellen naar de infolijn: 079 - 362 58 50 of kijken op www.ogbs.nl.

Angelique Onderwater
(bestuurslid en coördinator werkgroep lezingen)