Nieuwsbrief Lieve Engeltjes Nummer 23, maart 2007

Een plek om te gedenken

Als je kind is overleden, is het voor veel nabestaanden erg belangrijk om een plek te hebben om hun kind te gedenken. Voor velen is dit het graf, of de plek waar de as van het engeltje is uitgestrooid. Ook hebben veel mensen thuis een plek voor hun engeltje ingericht.
Naast al deze persoonlijke plaatsen voor de engeltjes is er in Nederland ook een groot aantal monumenten voor overleden kinderen of baby’s. Een plek waar niet één specifiek kind herdacht wordt, maar algemeen aandacht gevraagd wordt voor de overledenen. Deze monumenten zijn voor een ieder die dit wil een plek om stil te staan en te gedenken.

Dat dit bijzonder is, blijkt wel als we over de grenzen kijken. In België bijvoorbeeld is het veel minder gewoon dat er monumenten voor overleden kinderen zijn. Hierdoor missen de ouders een belangrijke plek om hun engeltje te gedenken. Zoals Cindy, de mama van Jelle*, die in België woont, zegt: "Ook hier zijn veel mensen die hun kind verloren hebben en geen plekje hebben kunnen geven omdat het veel te vroeg geboren was, of gewoon omdat ze de begrafenis niet konden betalen. Ik wilde dat er een plekje was waar we tot rust kunnen komen, kunnen nadenken en op kracht kunnen komen".

Een algemeen monument kan in de verwerking van het verlies van je kind een hele belangrijke plaats innemen. Het is een plek om naar toe te gaan. Op deze manier kun je heel bewust bezig zijn met je overleden kind. Cindy verwoordt het zo: "Als er bij ons een monument zou zijn, zou ik er vaak naar toe gaan en kaarsjes zetten die we daar kunnen laten branden of een plekje waar we een bloemetje zouden kunnen zetten".
Veel ouders hebben helaas geen tastbare herinnering van hun overleden kind. Voor hen kan zo’n monument ook een tastbare herinnering bieden. Een vaste plek waarmee het engeltje verbonden is.

Hoe een monument een belangrijke rol kan spelen bij het verlies van je kind, vertelt ook Marièlle, de trotse moeder van Lotte*. Lotte* is na 22 weken zwangerschap in haar moeders buik overleden. Na haar geboorte is zij samen met andere engeltjes die voor de 24e week van de zwangerschap overleden zijn, gecremeerd en haar as is samen met de as van deze andere engeltjes begraven op het sterretjesveld op begraafplaats de Rhijnhof te Leiden. Het sterretjesveld is een monument speciaal voor kindjes die voor de 24e week van de zwangerschap zijn overleden.
Het veld wordt ‘opgesierd’ door een schitterend monument, dat een stukje voorstelt van het sterretjeslint, de verbinding tussen hemel en aarde. Op het monument is geschreven "Flonker, flonker, kleine ster. Zo dichtbij en ook zo ver". Rond het monument staan zogenaamde sterretafeltjes, waar mensen iets kunnen achterlaten voor hun engeltje. Een bloem, een kaars, een knuffel, alles kan er staan.

Het sterretjeslint is gemaakt door Marianne van den Heuvel,
Begraafplaats de Rhijnhof te Leiden

Marièlle werd in het ziekenhuis waar ze bevallen is van Lotte*, op de hoogte gebracht van het bestaan van het sterretjesveld. Marièlle vond het een heel mooi idee dat haar meisje op haar laatste reis niet alleen zou zijn. Als ze er voor zouden kiezen om Lotte* op het sterretjesveld een plekje te laten krijgen, zou het ziekenhuis haar laten cremeren en haar op het veld laten begraven. Dat was voor de ouders van Lotte* wel moeilijk, want het betekende dat de crematie lang op zich heeft laten wachten. Maar het was het wachten helemaal waard, omdat Lotte* nu voor altijd samen is met andere engeltjes.

Het sterretjesveld is zo een mooie combinatie van zowel een algemeen monument, als ook een plaats voor specifieke kinderen. Het is geen individueel graf, met een naambordje en een eigen plaatsje, maar het is ook meer dan alleen een anoniem monument.
Het is daarnaast ook daadwerkelijk een plaats waar de as van kinderen begraven is. Voor ouders zoals Marièlle is het zo niet alleen de plek waar hun eigen kindje is, maar ook een plek om andere kinderen die zijn overleden te gedenken. En voor ouders die niet weten waar hun veel te vroeg geboren kindje is begraven kan het monument ook als 'hun' plekje dienen.

Door de sterretafeltjes is het monument ook nog ‘interactief’. Je kunt ook daadwerkelijk iets meenemen voor je kind en dat neerzetten en achterlaten bij het monument. Zo heeft Marièlle op de jaardag van Lotte* bij het monument een lantaarn met een kaars neergezet, samen met een klein knuffelgirafje. Doordat je dit kan doen, kun je bij het monument ook echt ‘bezig’ zijn met je kind.

Naast het sterretjesveld zijn er natuurlijk in Nederland nog veel meer monumenten voor overleden kinderen. Veel van deze monumenten zijn gevestigd op begraafplaatsen die bij kerken hoorden. Vroeger was het niet mogelijk om een kind dat voor de geboorte overleden was op zo’n begraafplaats te begraven. Om dit verlies en verdriet zichtbaar te maken zijn er nu op veel kerkelijke begraafplaatsen herdenkingsmonumenten voor al deze ongewijd begraven kinderen.

St. Petrus Bandenkerk te Venray,
detail van het monument van drie bronzen schalen

Maar naast deze ‘kerkelijke’ monumenten staan er in Nederland ook diverse andere algemene monumenten. Monumenten voor jonge verkeersslachtoffers, voor kinderen die aan kanker zijn overleden en ook monumenten voor alle overleden kinderen. Diverse stichtingen zijn opgericht om al deze monumenten mogelijk te maken.
Op de website van Lieve Engeltjes staan voorbeelden van deze monumenten. We proberen hier alle algemene monumenten die in Nederland voorkomen te noemen en indien mogelijk ook te fotograferen. Op deze manier kan iedere lotgenoot een monument vinden in de buurt van zijn of haar woonplaats. En zo een speciale plek vinden om het overleden kind te gedenken.

Algemene begraafplaats Uden,
'Met lege handen', gemaakt door Jet van Zijl.

Door het sterretjeslint en de andere monumenten in Nederland is het voor veel ouders mogelijk om stil te staan bij hun engeltje en om hun kind op een goede manier te gedenken. Iets wat ontzettend belangrijk is. Of zoals Marièlle het zegt: "Wij vinden het een heel mooi initiatief dat eigenlijk in elke gemeente gerealiseerd zou moeten worden".

Marian De Kleermaeker,
mama van Pip*, Tijn en Sofie