Nieuwsbrief Lieve Engeltjes Nummer 24, juni 2007

Op alle begraafplaatsen

Op 12 mei is op de algemene begraafplaats in Almelo een monument onthuld door de wethouder van de gemeente Almelo, voor al die pasgeboren baby’s die geen naam en geen plaats hebben gekregen. "Op alle begraafplaatsen zou zo'n monument moeten komen", zei een moeder die haar baby 20 jaar geleden aan de dood verloor, tijdens een lezing in de aula van een begraafplaats in de buurt van Almelo.

herdenkingsmonument 'troost' door Erna Futselaar

De beheerder van de Almelose begraafplaats, die mij gevraagd heeft voor een bijdrage bij deze onthulling, wilde aanvankelijk ook een predikant uitnodigen. Hij had een soort kerkdienst voor ogen die aan de onthulling vooraf zou gaan. Met deze bewogen man (katholiek) doorpratend werd me duidelijk dat de gedachte leeft dat we het vooral over een kerkelijk probleem zouden hebben. In een naburig gelegen plaats was de onthulling van een dergelijk monument een vooral katholieke aangelegenheid geworden. Dat is te begrijpen als het gaat om een katholiek kerkhof maar dat wordt anders als het gaat om een algemene begraafplaats. Ook al ben ik katholiek pastor en priester, dat houdt niet in dat ik anderen zou willen uitsluiten.

Ik kwam met hem overeen dat ik een inleiding (geen overweging of zo) over verwaarloosde rouw zou houden vanuit mijn betrokkenheid bij mensen die rond de geboorte hun baby hebben verloren. In mijn boek 'Je kind verliezen' en 'Verdriet dat niet verdwijnt' heb ik daarover geschreven. Mijn opmerkingen kregen ook de steun van de wethouder die de initiator was. Hij liet daarmee zien dat een wethouder aandacht kan hebben voor het verdriet van alle burgers.

Het gesprek met de beheerder maakte me er bewuster van dat de gedachte lijkt te heersen dat we het vooral hebben over een katholiek probleem: niet-gedoopt, geen naam, geen plaats in gewijde aarde. Zo is het ook vaak in de publiciteit gekomen. Gelukkig is de katholieke kerk daar dit jaar officieel op teruggekomen. Het was echter een algemene gedachte, een tijdscultuur, dat de dood-geboorte of vroege dood van een baby een non-event was, een gebeurtenis die geen aandacht behoefde.

Niet alleen in katholieke ziekenhuizen, maar in alle ziekenhuizen gebeurden er, achteraf gezien, zaken die extra leed veroorzaakten. Zoals de baby niet mogen vasthouden, een handdoek over de ogen van de moeder, het geslacht niet noemen, geen namen, niet vertellen of het ging om een 'gezond ogende baby of een baby met verminkingen'. "We wisten niet beter", zei een nu oudere verpleegkundige mij, "en we volgden het beveladvies van de (mannelijke) artsen".

Gelukkig is er zeer veel ten goede veranderd, maar er is nog altijd veel oud zeer. Ik steun graag de vrouw die zei: "op alle begraafplaatsen is zo een monument gewenst als verlaat eerbetoon".

Ik ben benieuwd naar reacties.

Marinus van den Berg
Pastor en publicist over rouw
e-mail